BOMEN OVER BOMEN (13): Linden in het zonnetje
Door: Louwerens-Jan Nederlof
Dapper staan de 21 kleine lindenboompjes (Tilia europaea) langs de winderige dijk van Baanhoek-West.
De ondersteunende paaltjes zijn op tijd terug geplaatst om de jonge bomen de broodnodige bescherming te bieden tegen de ruwe najaars- en voorjaarsstormen.
De ‘wandelboulevard’ zal er in de loop der jaren aantrekkelijker op worden als de bomen langzaam maar zeker groeien.
Deze linden zijn nog maar een paar jaar op deze locatie te zien en zijn een van de laatste aanplanten van deze soort binnen onze gemeente.
Er zijn wel dertig soorten linden te onderscheiden, maar een vaststaande soortomgrenzing is moeilijk te geven, omdat linden zo variabel zijn en gemakkelijk met elkaar te kruisen.
Linden zijn in volwassen staat gewoonlijk hoge bomen met een dichte, vaak hartvormige kroon. De stam heeft een aanvankelijk gladde, later gegroefde grijze schors.
Prachtige voorbeelden van volwassen linden zijn te vinden langs de Molendijk in de tuin van Van der Dool (waarschijnlijk een zomerlinde (Tilia platyphyllos)) en de zilverlinde (Tilia tomentosa) in de tuin van het voormalige politiebureau aan de Oranjestraat.
De linden hebben een geurige bloeiwijze en het eigenaardige daarvan is het tongvormige schutblad dat met de steel van de bloeiwijze is vergroeid en dat als vliegorgaan dient om de rijpe vruchtjes te verplaatsen.
Een ander belangrijk kenmerk van een lindeboom is dat aan de onderzijde van het blad in de hoeken van hoofdnerf en zijnerf kleine haarplukjes zitten.
Gedacht wordt dat deze haarplukjes een onderkomen geven aan roofmijten die bescherming moeten bieden aan ongewenste bladeters.
Het lijkt niet altijd te werken, want de linden zitten vaak vol met bladluizen, galmuggen en rupsen. Waarschijnlijk heeft de wetenschappelijke naam van deze boom‘Tilia’ te maken met het Griekse woord ‘tilos’ dat vezel betekent.
Vroeger vlocht men van de bastvezels wel touw, matten, vloerbedekking en zakken. Later werd hiervan ook papier gemaakt. De bebladerde twijgen werden als veevoer gebruikt.
De gedroogde lindebloesem werd als ‘thee’ tegen verkoudheid geschonken.
In de vroege geschiedenis heeft deze boom behoorlijk wat te leiden gehad van menselijke ingrepen.
Niet alleen de wat subiete gebruiksfunctie deed de boom een opmerkelijke achteruitgang gelden, ook het feit dat de bosbouwende mens zo’n 3000 jaar v. Chr. de eik bevoordeelde voor de leverantie van eikels, een belangrijk veevoer in die tijd.
De veranderingen in de primitieve landbouw zorgden voor ongeschikte groeiomstandigheden voor de linden om weer aaneengesloten bossen te vormen samen met een aantal andere inheemse bomen.
Toch was de mens haar linde niet vergeten. Het belangrijkste nut was niet alleen de levering van bastvezels meer, mensen zochten ook ‘geestelijke geruststelling’ bij de boom.
Zij gold als heilige ‘vrouwelijke’ boom die beschermde tegen blikseminslag en zwarte magie. De boom nam een belangrijke plaats in het dorpsleven in.
Sommige dorpen in Noord-limburg danken hun naam aan deze boom zoals de plaatsen Linne en Limbricht. Onder de boom werd rechtgesproken, getrouwd en gefeest.
Een linde in de buurt van huizen was niet alleen een geruststellende gedachte voor het weren van allerhande ongelukken, maar ook heel practisch om schaduw te geven in de melkkelders van boerderijen.
De linde werd dan zo gesnoeid en geleid dat er een heel afgeplatte, verticale kroon ontstond. Deze lei-linde (Tilia x vulgaris) zijn in Sliedrecht een zeldzame verschijning, op Baanhoek is een wit dijkhuis met een fraai exemplaar voor de deur.
Tegenwoordig is het planten van een linde voor de deur niet alleen voor geluk en schaduw, maar ook een garantie dat auto’s niet meer voor uw raam parkeren.
De talrijke luizen die van het lindesap leven, scheiden een kleverige, lakvernietigende stof uit die nu niet bepaald populair is bij de eigenaren van auto’s.
De linde is terug van weggeweest, zelfs in Sliedrecht!