Door: Louwerens-Jan Nederlof
Er zijn maar weinig bomen in Sliedrecht die zo opvallen als de rode beuken (Fagus sylvatica 'Purpurea') aan de Kerkbuurt.
De bomen hebben een hoogte van ruim dertig meter en een geschatte leeftijd van meer dan honderd jaar.
Het prachtige donkere blad zorgt voor een koele schaduw in de tuin van het huis waar ooit De Schalm gevestigd was en voor het gebouw van Cresendo.Het is niet bekend of de bomen in beide tuinen tegelijkertijd zijn geplant maar het lijkt erop dat deze 'tweeling' niet veel in ouderdom verschild.
De beuk aan de binnenzijde van de dijk heeft zich misschien iets beter kunnen ontwikkelen omdat hij geen last had van andere bomen.
Rond 1988 verdween een pand in de buurt van deze gigantische boom om de nieuwbouw van Dijkzigt door te laten gaan.
De boom was erg gehecht aan de aanwezigheid van het oude huisje. De muren boden hem schaduw en beschutting tegen de wind. Met de sloop van het pand veranderde de situatie voor de boom.
Nu gedijen beuken goed in de schaduw van andere bomen of in bossen. Als die omstandigheden van het zonlicht plotseling veranderen 'verbrand' de boom met alle nadelige gevolgen van dien.
De reus van de Kerkbuurt is ondanks zijn omvang erg gevoelig voor veranderingen in zijn omgeving. Door de boom met jute in te wikkelen werd de gelegenheid geboden langzaam aan het fellere licht en drogere lucht te wennen.
Na een jaartje mocht het jute eraf en zo te zien heeft de boom deze overgang zonder problemen overleefd.
Het is opvallend hoeveel rode beuken er in de omgeving van de Kerkbuurt staan. Niet alleen in op de bovengenoemde plaatsen maar ook in de buurt van de Geulstoep en verderop in de tuin van Kerkbuurt 52 staan jongere maar kolossale exemplaren.
Zou het een honderd jaar geleden mode zijn geweest om deze boom voor de sier aan te planten? Het getuigd in ieder geval van een goede smaak. Toch konden de tuinmannen van die tijd niet echt overzien hoe groot het boompje zal worden.
Of wel, maar de eisen voor de groeiplaats kunnen in de lange tijd, die na hen kwam, flink veranderen. Buren kunnen last krijgen van zo'n grote boom doordat blad, vruchten en pluis de properheid in Sliedrecht ondermijnen en dakgoten verstoppen!
Fietspaden en wegen kunnen door de wortels in het asfalt veranderen in een knollenland. Wie parkeert zijn auto onder een boom waaruit de kleverige luizenpoep druipt? Nee, grote bomen hebben ruimte nodig om geen overlast te bezorgen. Het komt helaas nog maar al te vaak voor dat bomen verkeerd worden geplant. Eenmaal volwassen worden de bomen gerooid, en dat op een leeftijd waarop de boom juist op zijn fraaist is! De ruimte is niet alleen nodig voor de boom zelf, maar ook voor zijn bondgenoot; een wortelschimmel. De (rode) beuken en de schimmel hebben een bijzondere samenwerking en kunnen niet zonder elkaar (over)leven. De schimmel groeit rond de fijnste wortels van de beuk en vergemakkelijkt voor de boom de opname van mineralen en voedingszouten. In ruil voor die verdienste ontvangt de schimmel een deel van de door de beuk aangemaakte suikers waarvan hij op zijn beurt weer kan groeien. Deze bijzondere samenlevingsvorm gebeurt ook rond de wortels van onze beuken. En het is daarmee nog verbazingwekkender dat een enorme boom met zo'n een respectabele leeftijd alleen maar groeit bij de gratie van een minuscule, onzichtbare schimmel! Reus en dwerg vormen een vriendschap die eeuwig lijkt te duren, tenminste als wij ze daar de gelegenheid voor geven.