door: Louwerens-Jan Nederlof
Geen enkele inwoner van Sliedrecht kan zich de Adriaan Volkersingel voorstellen zonder de 61 Platanen (Platanus x acerifolia) die daar al ruim 70 jaar in een keurige rij staan geplant. Velen genieten op zondagmiddag van een korte wandeling over het door de wortels hobbelig gemaakte paadje. Heel wat mensen hebben elkaar beter leren kennen op één van de bankjes die her en der tussen de bomenrij zijn geplaatst.
Kortom, mensen voelen zich kennelijk op hun gemak in de beschutting van de bladeren en dikke takken. De bomen maken een erg oude indruk maar schijn bedriegt.
Platanen zijn snelle groeiers en zijn binnen enkele decennia uitgegroeid tot respectabele bomen. Bij oude bomen is een merkwaardig verschijnsel waar te nemen.
De donkere, schilferige schors valt op onregelmatige plaatsen van de boom. Daaronder verschijnt dan lichter gekleurde schors.
Zo ontstaat er een mozaïek van kleuren. De stam van een boom zijn op zich al een bijzonder onderdeel. Het transport van water met opgeloste voedingstoffen gaat door de houtvaten naar de bladeren en vruchten van de boom.
Door de zuigkracht van de bladeren en capillaire werking van het overjarige hout (kernhout) kan een volwassen plataan het water met een snelheid van 40 meter per uur opnemen.
En dat over een lengte van meer dan honderd meter, vanaf het uiterste wortelpuntje tot het bovenste blaadje! Door het jonge hout (spinthout), vlak onder de schors, stroomt een oplossing van suikers, zetmeel en eiwitten. Deze sapstroom levert de energie voor de groei van de boom. Het proces waarbij deze stoffen ontstaan is de schoonste manier van produceren.
Uit zonne-energie, koolzuur (onze broeikasgassen!) en water kan de boom suikers, maar ook zuurstof produceren. Een kleine hoeveelheid van die afvalstof, zuurstof, gebruikt de boom om zelf te groeien.
Maar een belangrijk deel van de zuurstof ademen wij in.
Platanen staan overal in Sliedrecht als laanbeplanting aangeplant. Maar de bomenrij langs de rivier is verreweg de oudste. Het aanplanten van bomen is niet alleen heel praktisch om de harde wind af te zwakken of om schaduw te bieden. Platanen en andere bomen geven vorm aan het landschap en hebben een hoge sierwaarde.
Het uitgebreide bladerdak van de groep platanen vangen veel stof op uit de lucht. Zelfs als er geen bladeren aan de boom zitten wordt er nog stof opgevangen. Verder begeleiden de platanen het verkeer dat over 'de singel' raast. En aan de knoestige stammen van sommige bomen te zien is dat het hout van een plataan vele malen harder is dan het metaal van een auto!
Het is wel zaak dat de bomen niet teveel of te diep beschadigd raken. De sapstromen kunnen dan afgesneden worden en de wonden vormen een toegangsweg voor schadelijke schimmels die het hout aantasten. Bovendien hebben de platanen aan de Adriaan Volkersingel al een tik gekregen van de doorgevoerde dijkversterking. Het is nog niet helemaal bekend wat de uitwerking zal zijn van de damwanden die tot grote diepte in de wortellaag zijn gedrukt.
Het snoeien van de overhangende takken heeft geleidt tot een warrig opschot aan de uiteinden. Met een goede nazorg is het te hopen dat deze bomen nog tot in lengte van jaren dit straatbeeld kunnen bepalen. Toch pesten de bomen weleens terug. Voor hooikoortslijders kunnen de haartjes aan de geinige bolvormige vruchten en jonge bladeren wel eens een onplezierige uitwerking hebben.
Tot diep in het voorjaar hangen de balletjes hoog in de takken. Tja, wie de bal kaatst....