BOMEN OVER BOMEN : Bomen als getuige van de tijd.
Door: Louwerens-Jan Nederlof
Bomen zijn vaak opvallende en duurzame elementen in het landschap. Ze bepalen het straatbeeld of staan er om bekend dat ze sinds mensenheugenis op een bepaalde plaats aanwezig zijn.
Dat is niet voor niets. Heel veel bomen zijn door de mens met opzet geplant. Bijvoorbeeld om aan hout voor allerlei doeleinden te komen, voor het oogsten van vruchten, voor het bieden van schaduw en koelte, voor de sierwaarde en ter gelegenheid van speciale gebeurtenissen.
Het leveren van hout is natuurlijk het bekendste doel om bomen aan te planten. Tot halverwege deze eeuw was de omgeving van de Biesbosch het centrum van een uitgebreide griendcultuur.
In de grienden waren het talloze wilgensoorten en kweekvormen (Salix sp.) die voor evenveel doeleinden werden gebruikt.
Het leveren van brandhout, vlechtmateriaal voor zinkstukken, manden, klompen en gereedschapsstelen waren enkele toepassingen.
Veel oud-Sliedrechters waren voor hun inkomen direct of indirect afhankelijk van deze bomen. Vele hectaren wilgenhout-productiebos hebben sinds de komst van alternatieve materialen een ander doel gekregen. Nu hebben we naast ons werk veel vrije tijd gekregen. Die tijd brengen we graag door in de schaduw van het bos en in de buurt van het water. Het is waarschijnlijk geen toeval dat duizenden recreanten de koelte van een vervallen griendbos in de Merwelanden en Sliedrechtse Biesbosch opzoeken. Om deze prettige eigenschappen dichter bij huis te brengen werden nog wel eens lindes en populieren aangeplant voor het leveren van de schaduw, het breken van wind en het afleiden van bliksem.
Veel bomen produceren voor de mens eetbare vruchten. Appels, peren, kersen en walnoten zijn zeer geschikt om in de buurt van een huis of boerderij aan te planten. De hoogstamboomgaarden worden steeds zeldzamer. Op Baanhoek, Molendijk en Rivierdijk en op sommige andere plaatsen in Sliedrecht zijn nog sporen te zien van het bestaan van een boomgaard. Door achterstallig onderhoud en een ander bestemmingsplan zullen deze kleine boomgaarden het waarschijnlijk niet lang volhouden. Tegenwoordig worden de vruchten van veel kleinere bomen geoogst met een hogere opbrengst en een betere kwaliteit.
Het is nu niet zozeer voor de vruchten dat men bomen aanplant, de sierwaarde is belangrijker geworden. Denkt u eens aan de rode Beuken (Fagus sylvatica 'Purpurea') op de Kerkbuurt in de tuin van het huis naast de grote kerk. Een prachtig monument. Ruim honderd jaar geleden besloot men om deze boom aan te planten. Misschien heeft het wel een speciale bedoeling gehad. Zou het een Boomfeestdag zijn geweest? Of ter ere van een geboorte of een huwelijk? Vast staat dat het na zo lang een prachtige beuk is geworden. En hoewel degene, die dit boompje in lang vervlogen tijden heeft geplant, een goede smaak had zal hij waarschijnlijk nooit hebben overzien hoe enorm groot beuken kunnen worden. Simpelweg omdat voor bomen de factor tijd geen enkele rol speelt. Trouwens, een honderdjarige beuk is geen zeldzaamheid en onze boom kan vast nog wel zo'n lange tijd mee.
De rol van bomen voor de mens is zo divers dat dit slechts een fractie was van de mogelijke gebruiksdoelen. Het opmerkelijkste is wel dat namen van bomen op plaatsen verschijnen waar je ze niet zou verwachten. Het zijn nu eens geen schilders, staatslieden of vorstenhuizen die vernoemd worden. Nee, een straat wordt vernoemd naar anderen die het ook wel eens verdienen. Populierenhof, Elzenhof, Wilgenhof, Boslaan......
Als dank voor hun nut.